การผ่อนดาวน์หรือผ่อนบ้านกับผู้ขายโดยตรงเป็นข้อตกลงส่วนตัวระหว่างผู้ซื้อกับผู้ขาย ซึ่งมีความเสี่ยงและกลไกคุ้มครองที่แตกต่างจากการขอสินเชื่อธนาคารทั่วไปอย่างมาก จึงควรทำความเข้าใจก่อนตัดสินใจ
ผ่อนกับผู้ขายโดยตรงคืออะไร
คือการที่ผู้ซื้อและผู้ขายตกลงกันเองให้ผู้ซื้อผ่อนชำระค่าบ้านเป็นงวด ๆ กับผู้ขายโดยตรง แทนที่จะขอสินเชื่อจากธนาคาร มักเกิดขึ้นเมื่อผู้ซื้อยังไม่พร้อมขอสินเชื่อธนาคารเต็มรูปแบบ หรือทั้งสองฝ่ายต้องการความยืดหยุ่นมากกว่า
ต่างจากขอสินเชื่อธนาคารตรงไหน
เมื่อกู้ธนาคาร ธนาคารจะทำหน้าที่ตรวจสอบความสามารถในการชำระหนี้ ตรวจสอบเอกสารสิทธิ์ และมีกระบวนการคุ้มครองทั้งสองฝ่ายตามมาตรฐาน แต่การผ่อนกับผู้ขายโดยตรงไม่มีตัวกลางลักษณะนี้ เงื่อนไขทั้งหมดเกิดจากการตกลงกันเองระหว่างคู่สัญญา
ข้อดีที่บางคนเลือกทางนี้
บางคนเลือกผ่อนกับผู้ขายเพราะยังไม่ผ่านเกณฑ์ขอสินเชื่อธนาคารในช่วงนั้น หรือเงื่อนไขที่ผู้ขายเสนอมีความยืดหยุ่นกว่าธนาคารในบางประเด็น เช่น ระยะเวลาการเจรจาต่อรอง
ความเสี่ยงที่ต้องเข้าใจก่อนตกลง
- หากผู้ขายมีภาระหนี้สินหรือติดจำนองอยู่กับสถาบันการเงินอื่น อาจกระทบต่อการโอนกรรมสิทธิ์ในอนาคต
- ช่วงเวลาที่จะโอนกรรมสิทธิ์จริงอาจไม่ชัดเจนเท่าการกู้ธนาคาร
- ไม่มีหน่วยงานกลางตรวจสอบความถูกต้องของเอกสารและเงื่อนไขให้
- หากเกิดข้อพิพาทระหว่างทาง การแก้ไขปัญหาต้องอาศัยสัญญาที่ทำไว้เป็นหลัก
เพราะไม่มีธนาคารเป็นตัวกลาง ทุกความเสี่ยงข้างต้นตกอยู่ที่คู่สัญญาโดยตรง การตรวจสอบสถานะทรัพย์และตัวผู้ขายให้รอบคอบก่อนตกลงจึงสำคัญมาก
สิ่งที่ควรมีในสัญญาถ้าเลือกทางนี้
สัญญาควรระบุรายละเอียดการชำระเงินให้ชัดเจน เงื่อนไขการโอนกรรมสิทธิ์ และแนวทางกรณีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งผิดนัด การอ้างอิงโครงสร้างจากสัญญาจะซื้อจะขายมาตรฐานเป็นจุดตั้งต้นที่ดี แต่ควรปรับให้เหมาะกับลักษณะข้อตกลงแบบผ่อนตรงโดยเฉพาะ
ควรปรึกษาใครก่อนเซ็นสัญญาแบบนี้
เนื่องจากเป็นข้อตกลงที่ไม่มีมาตรฐานตายตัวและมีความเสี่ยงสูงกว่าการกู้ธนาคาร จึงควรให้ทนายความตรวจสอบร่างสัญญาก่อนเซ็นทุกครั้ง เพื่อให้แน่ใจว่าเงื่อนไขต่าง ๆ เป็นธรรมและปกป้องสิทธิ์ของผู้ซื้อได้จริง
หากต้องการดูทรัพย์ที่เปิดให้เจรจาเงื่อนไขการซื้อขายได้หลากหลายรูปแบบ สามารถเริ่มค้นหาได้ที่หน้าซื้อบ้านและคอนโด
